Nhà ĐinhTìm hiểu lịch sửTổng hợp

Cái chết của vua Đinh (Phần 2)

Truyện kể, sách viết

Đinh Tiên Hoàng có con trưởng là Đinh Liễn, nhưng ông lại lập con út Hạng Lang làm Thái tử. Vì vậy đầu năm Kỷ Mão 979, Đinh Liễn tức giận sai người giết Hạng Lang. Theo chính sử, tháng 11 (âm lịch) năm đó, một viên quan là Đỗ Thích, mơ thấy sao rơi vào miệng, tưởng là điềm báo được làm vua nên đã giết chết cả Đinh Tiên Hoàng và Đinh Liễn. Đinh Tiên Hoàng làm vua được 12 năm, thọ 56 tuổi. Ông được táng ở sơn lăng Trường Yên, kinh đô Hoa Lư.

Theo Wikipedia

Sách Đại Việt sử lược, tài liệu lịch sử sớm nhất được cho là soạn thời nhà Trần, đề cập sự kiện “Đỗ Thích giết vua” vắn tắt như sau: “Mùa đông, tháng Mười một [năm Kỷ Mão 979], ban đêm vua [Đinh Tiên Hoàng] ngự tiệc thì bị Phúc hầu hoằng Đỗ Thích giết, giết luôn cả Việt vương Liễn.”

Sách Đại Việt sử ký toàn thư soạn thời nhà Lê cũng mô tả tương tự:“Mùa đông, tháng Mười [năm Kỷ Mão 979], Chi hậu nội nhân[3] Đỗ Thích giết vua ở sân cung.”

Gia phả họ Đỗ ở Đại Đê, huyện Vụ Bản và sự tích đền Thảo Mã (tức đền Gạo ở xã Thanh Bình, huyện Thanh Liêm, Hà Nam) có nói tới việc Đỗ Thích có công cõng Đinh Tiên Hoàng chạy trốn khi ông bị Nam Tấn Vương đuổi.

Phúc Hầu Hoằng hay Chi Hậu Nội Nhân có thể chỉ là một chức quan nhỏ, nếu không sai thì chỉ là thái giám hoặc thị vệ trong cung vua. Một viên hoạn quan hay thị vệ có chức có quyền gì? Mơ thấy sao rơi vào miệng mà dám giết vua? Giết vua xong ai ủng hộ ông ta lên làm vua? Tôi nghĩ rằng đây là một điều không hợp lý. Gia phả vị này có ghi lại việc ông ta đã cõng vua thoát khỏi sự truy đuổi của kẻ địch. Nếu không có lòng trung thành với vua, chắc ông ta sẽ không làm vậy. Một điểm nữa, nơi vua chết lại là sân cung, lính gác chỉ để chưng thôi sao? Tôi nghĩ cùng lắm thì Đỗ Thích chỉ là một con tốt thí trong bàn cờ chính trị mà thôi. Nhưng tôi lại chợt nghĩ đến một điều rất bình thường trong thời xa xưa, người ta cực kỳ tin vào điềm báo, vào thiên mệnh. Liệu vị thái giám có như vậy, tin mù quáng vào thiên mệnh của mình? Thật ra tôi vẫn nghĩ là không.

Đỗ Thích

Cả Đại Việt sử lược lẫn Đại Việt sử ký toàn thư đều không ghi chép gì về thân thế của Đỗ Thích. Riêng sách Khâm định Việt sử Thông giám cương mục soạn thời nhà Nguyễn có chú dựa theo dã lục rằng Đỗ Thích là người Đại Đê, huyện Thiên Bản (nay thuộc xã Đại An, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định). Sách Đại Việt sử lược chép là “Phúc hầu hoằng (福侯宏) Đỗ Thích”, còn Đại Việt sử ký toàn thư và Khâm định Việt sử Thông giám cương mục thì chép là “Chi hậu nội nhân (秪候内人) Đỗ Thích”. Theo các nhà nghiên cứu, Đỗ Thích có thể là một hoạn quan hoặc thị vệ phục dịch trong cung.

Nguyên do Đỗ Thích giết vua, các tài liệu lịch sử thời phong kiến đều chép khi Đỗ Thích còn làm chức lại ở Đồng Quan, đêm nằm trên cầu, bỗng thấy sao sa rơi vào miệng, từ đó nảy ra ý định giết vua. Tuy nhiên, sau khi vua Đinh Tiên Hoàng và Nam Việt vương Đinh Liễn bị sát hại, triều thần đều truy lùng kẻ giết vua. Đỗ Thích phải trèo lên nằm trong máng nước ở trong cung suốt ba ngày liền chịu đói khát. Khi trời đổ mưa, Đỗ Thích thò tay hứng nước mà uống, cung nữ nhìn thấy nên đi báo. Định Quốc công Nguyễn Bặc sai người bắt xuống và đem đi chém. Theo học giả Đào Duy Anh, khi bắt được Đỗ Thích, Nguyễn Bặc cho đem chém rồi đập tan xương và cắt thịt chia cho nhân dân bắt họ phải ăn.

Theo Wikipedia

Tại sao Đỗ Thích phải trốn? Tại sao Nguyễn Bặc phải băm vằm Đỗ Thích? Giết người diệt khẩu? Có giả thuyết trong cuộc chiến cung đình giữa các hoàng hậu, bà mẹ Hạng Lang đã chọn Nguyễn Bặc làm vây cánh. Khi Hạng Lang bị giết mà thủ phạm Đinh Liễn không bị trừng trị, bà nảy ý định trả hận và đã cùng Nguyễn Bặc dùng Đỗ Thích ra tay. Sau đó Nguyễn Bặc theo lệnh của bà bắt giết Thích để diệt khẩu. Tôi sẽ nghĩ vậy nếu không biết rằng Nguyễn Bặc là bạn từ thửa nhỏ của vua Đinh. Theo sách Khâm định Việt sử Thông giám cương mục, Nguyễn Bặc là người động Hoa Lư, châu Đại Hoàng, Đại Cồ Việt (nay vẫn là động Hoa Lư thuộc xã Gia Hưng – huyện Gia Viễn – tỉnh Ninh Bình). Thuở nhỏ, ông đã cùng kết bạn với Đinh Bộ Lĩnh, Đinh Điền, Trịnh Tú và Lưu Cơ. Trong đó, mối quan hệ của bộ ba Đinh Bộ Lĩnh – Nguyễn Bặc – Đinh Điền có gốc rễ keo sơn từ lúc “cờ lau tập trận” chứ không phải khi đã trưởng thành mới kết nghĩa Đào Viên như bộ ba Lưu Bị – Quan Vân Trường – Trương Phi ở Trung Hoa thời Tam Quốc. Tuy nhiên chúng ta vẫn nên lưu tâm đến giả thuyết này. Tôi còn nghĩ đến một giả thuyết khác là Đỗ Thích nằm gai nếm mật để trả thù cho ai đó. Hoặc tệ hơn, Đỗ Thích là gián điệp của nhà Tống được cai vào để hãm hại vùa Đinh, ngay sau đó nhà Tống sẽ mượn cớ đem quân xâm lược nước ta. Tuy nhiên giả thuyết này lung lay ngay khi quân Tống xuất quân, điều binh chậm trễ cả năm thời gian.

Bài viết tổng hợp kèm đánh giá ngoài lề

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button