Tổng hợpTrích đoạn sách hay

NGÕ NGÁCH, CON ĐƯỜNG & CHỦ ĐỀ

Trích đoạn sách Làm người thú vị tác giả Edward de Bono
Trích đoạn sách Làm người thú vị tác giả Edward de Bono

Sự thú vị giống như khám phá một thị trấn cổ hơn là lái xe trên xa lộ. Sự thú vị không phải là vấn đề đi từ điểm A tới điểm B một cách nhanh nhất có thể. Sự thú vị không phải là chứng tỏ quan điểm hoặc bắt người khác phải “nuốt trôi” ý kiến của mình. Sự thú vị không phải là thuyết giảng hay diễn thuyết chính trị. Sự thú vị là cùng nhau khám phá những điều thú vị.

Không như cuộc họp ban giám đốc hay cuộc hẹn giữa tư vấn viên và khách hàng, bạn không có một lịch trình hay một lộ trình cố định nào. Vấn đề không phải là đi đường này trước và đi đường kia sau. Không có lộ trình nào cả. Quá trình này giống như lái xe mà không lộ trình. Bạn đi theo sự hứng thú của mình. Nếu con đường có vẻ thú vị thì bạn sẽ chọn nó.

Có những đại lộ rộng lớn của sự thú vị như ở Paris hay Buenos Aires. Cũng có những ngõ ngách cổ kính của sự thú vị như ở Mdina (Malta) hay ở St Paul-de-Vence (Pháp).

Khi đặt chân lên bất kỳ con đường, đại lộ hay ngõ ngách nào, chúng ta lựa chọn dựa trên hai hoặc ba điều. Có điểm khởi đầu. Có hướng đi chung chung. Thậm chí còn có thể có sự hé lộ của những điều được hứa hẹn phía trước. Sự thú vị cũng giống hệt như vậy. Nó cũng có điểm khởi đầu hay điểm xuất phát. Điểm này có thể đến từ những “khoảng dừng” được đề cập trong phần trước. Có nhận thức chung chung về phương hướng. Có thể cũng có một vài điều cụ thể nào đó xuất hiện ở hướng đó.

Không có một biển chỉ dẫn rõ ràng nào cho thấy đây có thể là một đại lộ hay một ngõ ngách. Bạn cần “nhạy cảm” để nhận ra khởi đầu tiềm năng của một đại lộ hay một ngõ ngách.

Link mua sách tại shopee giảm giá đến 37%: Truy cập ngay

Bài tập 27

Từ đoạn văn sau, hãy chọn ra những đại lộ, ngõ ngách có thể dẫn tới sự thú vị. Hãy đưa ra một vài lý do bạn nghĩ chúng có thể thú vị. Ghi ra đầy đủ những suy nghĩ của bạn trước khi quay về với phần chính.

“Triết gia vĩ đại Aristotle là thầy của Alexander Đại đế. Alexander Đại đế hẳn là vị tướng có những chiến tích hiển hách nhất trong lịch sử. Đến năm hai mươi sáu tuổi, ông đã chinh phạt gần như cả thế giới mà con người thời đó biết đến. Xuất phát từ Macedonia, ông đã đưa đội quân của mình tới tận Ấn Độ – nơi mà ngày nay người ta vẫn cho là có những hậu duệ xa của binh lính của ông. Năm hai mươi sáu tuổi, ông qua đời do một cơn bạo bệnh hoặc do bị đầu độc.”

Chỉ đọc tiếp trang sau khi đã hoàn tất bài tập này.

 

 

Gợi ý trả lời Bài tập 27

Có những đại lộ và ngõ ngách thú vị như sau.

1. Cha của Alexander (Vua Philip xứ Macedonia) hẳn phải là một người xuất chúng. Việc ông chọn triết gia Aristotle làm thầy cho con mình đã cho thấy cách dạy dỗ con của ông. Có lẽ cách dưỡng dục này đã dẫn đến thành công của Alexander Đại đế.

2. Có thể Aristotle đã thật sự giúp Alexander trở thành một nhà tư tưởng kiệt xuất, và đây chính là nền tảng cho thành công của ông. Điều này mở ra một chủ đề thú vị về “tư duy” và “hành động”. Hai điều này có tách rời như người ta vẫn nghĩ không?

3. Có thể Aristotle không thật sự giúp Alexander trở thành nhà tư tưởng xuất sắc hơn, nhưng ông đã giúp Alexander tự tin tuyệt đối vào những quyết định của mình, vì đó là những quyết định có vẻ xuất phát từ cơ sở logic. Sự tự tin này có thể là bí quyết thành công của Alexander. Chúng ta có thể thấy sự tự tin đó cũng là cơ sở cho thành công của người Norman, của hoàng đế Frederick nước Phổ, của Napoleon, của Garibaldi, v.v… Nhiều năm sau khi Bjorn Borg vô địch tại giải Wimbledon, rất nhiều vận động viên quần vợt hàng đầu thế giới là người Thụy Điển (một đất nước nhỏ bé với dân số chỉ khoảng tám triệu người và có mùa hè rất ngắn ngủi).

4. Ở tuổi hai mươi sáu, Alexander Đại đế còn rất trẻ khi đạt được những chiến tích hiển hách như vậy. Thành tựu và tuổi tác có mối liên hệ gì? Khi Napoleon thất bại và trên đường tới đảo St Helena, ông còn ít tuổi hơn cả John Kennedy khi ông này trở thành “vị tổng thống trẻ”.

5. Sự nghiệp của Alexander Đại đế kết thúc quá sớm, khi ông qua đời vì một cơn bạo bệnh hoặc do bị đầu độc. Nếu sống lâu hơn, ông còn có thể đạt được thành tựu gì nữa? Có phải ông chỉ là con người của hành động không?

6. Ngay cả những con người quyền lực nhất thế giới cũng phải chịu chết trước bệnh tật hay thuốc độc.

7. Bí quyết thành công trong quân sự của Alexander Đại đế là gì? Vũ khí tốt hơn? Chiến lược hiệu quả hơn? Kỷ luật nghiêm hơn hay động lực mạnh mẽ hơn? Ta có thể rút ra được những bài học gì từ ông?

Link mua sách tại Vinabook: Giảm ngay 20% giá bìa

Chọn lựa đại lộ hay ngõ ngách

Có nhiều lý do tại sao bạn cần tìm cách mở ra vài đại lộ hay ngõ ngách dẫn tới sự thú vị.

1. Bản thân chủ đề đã rất thú vị. Ví dụ, nó có thể liên quan tới một vài chủ đề thú vị căn bản như mối quan hệ giới tính.

2. Đó là chủ đề mà bạn cảm thấy đặc biệt thú vị đối với những người đang tham gia cuộc thảo luận.

3. Bạn có điều đặc biệt muốn bổ sung vào lĩnh vực đó. Đó có thể là thông tin, ý tưởng, suy luận, v.v…

4. Bạn cảm thấy người khác có thể có những điều đặc biệt để nói về lĩnh vực đó. Có thể có cách nào đó để khơi ra sự thú vị.

5. Bạn muốn thoát khỏi dòng suy nghĩ đã trở nên nhàm chán.

Nói chung, “sự phong phú” và “tính liên quan” sẽ tạo nên nền tảng cho sự lựa chọn. Sẽ có những trường hợp mà bản thân chủ đề đã cuốn hút dẫu cho nó không có nhiều mối liên quan hay sự phong phú. Đó là những trường hợp ngoại lệ. Những câu hỏi trọng tâm mà ta cần đặt ra là:

Tại sao điều này lại thú vị với mình?

Tại sao nó thú vị đối với người khác?

Có thể là do chủ đề tổng quát đó là thú vị. Có thể là do bản thân kiến thức chuyên môn hay trải nghiệm về chủ đề đó là thú vị.

Bài tập 28

Từ đoạn văn dưới đây, hãy chọn ra đại lộ hoặc ngõ ngách dẫn tới sự thú vị. Giải thích lý do tại sao những dòng suy nghĩ đó lại thú vị.

“Có vẻ như lượng kẽm dưới mức bình thường có thể làm tăng tính hung hãn. Giờ đây, người ta đang thử nghiệm một chế độ ăn giàu chất kẽm ở các trại giam. Hầu hết kẽm đều có nguồn gốc từ men. Nếu bạn không uống rượu hay đồ uống có cồn và không ăn bánh mì lên men thì có thể bạn sẽ bị thiếu kẽm. Đàn ông mất đi một lượng kẽm nhất định sau mỗi lần quan hệ tình dục. Hàu chứa nhiều kẽm. Có lẽ giải pháp cho một số vấn đề trên thế giới nằm ở những con hàu được phủ sốt nấm Marmite hoặc bơ Vegemite (mứt phết bánh mì làm từ chiết xuất men).”

Chỉ đọc tiếp trang sau khi đã hoàn tất bài tập này.

 

 

Gợi ý trả lời Bài tập 28

1. “Đại lộ” rộng thênh thang ở đây là chế độ ăn có thể phải chịu trách nhiệm cho hành vi ứng xử. Điều này mở ra “sự thú vị” cho cả việc lý giải một số hành vi nhất định, cũng như đem đến hy vọng điều chỉnh các hành vi đó qua các lựa chọn chế độ ăn hoặc thực phẩm bổ sung. Chủ đề này kết nối với sự hứng thú ngày càng gia tăng đối với các loại vitamin đặc biệt, khoáng chất và các phụ gia thực phẩm. Con người muốn nắm quyền kiểm soát nhiều hơn đối với quá trình lão hóa, vẻ bề ngoài, bệnh tật và hành vi. Uống một viên thuốc mỗi ngày là một cách đơn giản và hiệu quả để làm được tất cả những điều đó – nếu nó có tác dụng.

2. Đại lộ “trách nhiệm” đối với hành vi. Nếu chế độ ăn quyết định những việc ta làm, vậy chúng ta có trách nhiệm gì đối với hành vi đó?

3. Gợi ý cho rằng đàn ông thiếu kẽm hơn phụ nữ, và vì thế đàn ông hung hăng hơn. Bên cạnh đó còn có mối liên kết với loài hàu, vốn được xem là một chất tăng cường khả năng tình dục; nhưng chúng không có tác dụng với phụ nữ. Sự thú vị ở 

đây được thiết lập dựa trên mối quan hệ giữa đàn ông/phụ nữ và tình dục.

4. Các khả năng nghiên cứu. Chúng ta có nên đo lượng kẽm ở những khu vực khác nhau trên thế giới không?

Link mua sách tại shopee giảm giá đến 37%: Truy cập ngay

Ngõ ngách thú vị

Đại lộ thì rộng lớn, mở ra nhiều hướng đi thú vị. Ngõ ngách là những lối rẽ nhỏ. Chúng ta có thể rẽ vào một ngõ nhỏ rồi lại quay về đường chính. Ngõ ngách không được dùng để đổi hướng đi chính. Ngõ ngách là một cuộc khám phá quy mô nhỏ. Có thể chỉ có một điểm thú vị để khai thác mà thôi. Ngõ ngách thường có những lối vào bí mật. Lối vào này không dễ thấy được. Bạn phải luôn để mắt tìm kiếm chúng.

Bài tập 29

Từ đoạn văn dưới đây, hãy chọn ra ba “ngõ ngách” có khả năng thú vị. Hãy cố tránh các đại lộ hoặc chủ đề thú vị lớn.

“Giữa những rặng san hô ở Úc, có những loài cá thay đổi giới tính theo nhu cầu. Nếu không có đủ cá cái thì một số con cá đực sẽ biến đổi thành cá cái. Và ngược lại, nếu không đủ cá đực, một số con cá cái sẽ biến thành cá đực. Những con cá chuyển đổi giới tính hoàn toàn có đầy đủ chức năng để đảm nhận vai trò mới.”

Chỉ lật sang trang sau khi đã làm xong bài tập này.

 

 

Gợi ý trả lời Bài tập 29

Dưới đây là ba “ngõ ngách” thú vị có thể có.

1. “Tín hiệu” được truyền đi như thế nào giữa đàn cá? Có phải đó là một chất hóa học trong nước không? Hay đó là sự thất vọng não nề phát ra từ một con cá không tìm được bạn tình?

2. Những con cá nào đáp lại tín hiệu đầu tiên? Có phải những con cá gần nhất với con cá khác giới không?

3. Sự mất cân bằng này phải lớn tới mức nào thì mới kích hoạt được sự thay đổi? Sự thay đổi có thể vượt quá mức không?

Đó chính là những “ngõ ngách” thú vị.

Những “đại lộ” thú vị có thể là:

1. Xu hướng tính dục và sự thay đổi xu hướng tính dục.

2. Tác động hóa học và hóc-môn lên giới tính.

3. Nhu cầu xã hội và hành vi giới tính.

Chủ đề

Có một sự trùng lặp rất lớn giữa đại lộ, ngõ ngách và chủ đề. Một đại lộ là một luồng suy nghĩ khái quát. Một ngõ ngách là một cuộc khám phá tạm thời và hẹp. Chủ đề có tính khái quát cao nhất và chỉ tới một lĩnh vực rộng lớn. Ví dụ “sự thay đổi giới tính” có thể là một chủ đề, và “hệ thống tự điều chỉnh xã hội” (như trong bài tập trước) cũng vậy.

Cũng như khái niệm, chủ đề cần được rút ra và định nghĩa. Chúng hiếm khi được trình bày rõ ràng như “các chủ đề”. Ta cần phải rút ra chủ đề, định nghĩa rõ ràng và đưa chúng ra để khám phá. Tốt hơn là hãy công khai về một chủ đề nào đó chứ đừng chỉ tự quyết định chủ đề trong đầu mình.

“Tôi nghĩ chủ đề thay đổi giới tính rất thú vị…”

“Hãy cùng xem xét chủ đề nhu cầu xã hội và phân bổ giới tính…”

“Chủ đề này quá đặc thù. Cá có thể thay đổi xu hướng tính dục nhưng chúng ta thì không thể, vì chúng ta quá đặc thù rồi.”

Bài tập 30

Bạn có thể rút ra các chủ đề khái quát nào từ đoạn văn dưới đây?

“Một người đàn ông không bị kết tội giết người vì ông khẳng định mình ngộ sát nạn nhân trong trạng thái mộng du. Ông cũng đưa ra được bằng chứng cho thấy mình có tiền sử mộng du.

Có rất ít người thật sự đa nhân cách. Có nhiều con người khác nhau được thiết lập bên trong một bộ não. Chuyện gì xảy ra nếu một trong những ‘người’ này phạm tội? Những người vô tội có phải chịu trừng phạt không?”

Chỉ đọc tiếp trang sau khi đã hoàn tất bài tập này.

 

 

Gợi ý trả lời Bài tập 30

Có thể có một vài chủ đề như sau.

1. Khái niệm quan trọng về “trách nhiệm” khi phạm tội. Ở hầu hết các quốc gia, thức uống có cồn không còn là một lý do bào chữa nữa. Kể cả khi người đó không thật sự biết mình đang làm gì do chất cồn trong người, việc đó cũng không còn được coi là lời bào chữa, vì người đó đã tự do uống rượu và phải chịu trách nhiệm cho mọi hậu quả xảy ra. Nhưng một người không phải chịu trách nhiệm cho hành vi mộng du của mình.

2. Chủ đề chính là “tính thực thi” của luật pháp. Có vẻ mộng du là cái cớ thường xuyên được sử dụng – và còn có thể được sắp đặt trước. Chuyện gì sẽ xảy ra nếu nó trở thành nguyên nhân phổ biến? Tính thực thi của luật pháp khi đối mặt với vấn đề đa nhân cách. Có cách công bằng nào để giải quyết trường hợp này không? Làm thế nào để luật pháp giữ được tính thực thi và nguyên tắc của nó?

Trích sách Làm Người Thúc Vị – Tác Giả Edward de Bono

Săn mã khuyến mại vận chuyển shopee: Tại đây!!!

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button