Cái chặt chẽ của tuyến tính thời gian, Tuổi thơ im lặng không có. Nhà văn nhớ đâu kể đó, nói rồi mà chưa cạn thương, chưa đã nhớ thì quay lại nói tiếp. Kết cấu tác phẩm khá rời với nhiều mẩu chuyện nhỏ, cứ như những lát cắt gọn mà ông bố hiểu con chủ định cắt ra, đủ để kể cho Khoa, Khải, Khánh trong đêm thanh vắng trước mỗi giờ đi ngủ. Mấy mươi đêm trôi qua như thế, ngắn ngủi thôi nhưng hẳn những đứa con ấy cũng như bố Khán sẽ mang theo nó suốt cả cuộc đời. Như người đọc ba mươi năm nay vẫn canh cánh về Tuổi thơ im lặng, bất chấp lời đề tặng của tác giả tập truyện: “Kính tặng quê hương, tặng các con và các bạn nhỏ, tặng những người đã từng nghèo khổ”. Giữa thế giới văn chương nặng tính giải trí, lai căng, họ hạnh phúc khi gặp thứ ánh sáng khác lạ từ những chất liệu cuộc sống nguyên sơ nằm trong sự lựa chọn của tình yêu Duy Khán. Những không gian hoặc được địa danh hóa như núi Dạm, núi Bà Còm, chùa Hàm, chùa Cao, đèo Bẳng, rừng Đống Ngấn… hoặc nôm na gọi là cổng chùa, chỗ chôn rau, vườn nhà… là một phần quan trọng của hồi kí, được tác giả bao bọc trong sương khói cổ tích với việc vỡ lại những huyền thoại dân gian. Chìm trong những tích truyện xa xăm nhiệm màu, cảnh quan địa lí xứ Kinh Bắc trở nên thiêng liêng, cổ xưa và bí ẩn. Đứng trên dải đất quê, trẻ thơ vừa kính, vừa sợ, vừa tò mò khám phá để kiểm chứng những lời nguyền thần bí mà niềm tự hào và hi vọng về sự xuất hiện của những anh hùng hào kiệt, văn nhân thi sĩ thì mãi dâng tràn. Khi mạch truyện hướng về thế giới vô tri, Duy Khán lại tự mình dệt nên cổ tích mới về vạn vật. Thủ pháp “người hóa” thể hiện điểm nhìn hồn nhiên và đa cảm của nhà văn. Chèo bẻo, liếu điếu, bồ nông, con cò, cái vạc, con mèo, con vện, cái chăn, cái cối… được nhìn nhận như một sinh thể người thực thụ. Thậm chí, không ít lần cậu bé Khán bằng tư duy lí luận trẻ con và tấm lòng ấm áp của mình đã giải định kiến, giải huyền thoại cổ xưa. Chèo bẻo được minh oan, không còn là kẻ cắp. Câu ca “Con cóc là cậu ông Trời” không còn sự linh ứng. Yêu đứa trẻ hiền hậu ấy, thiên nhiên đã cất lời thề hẹn thủy chung: “Bạn ơi! Nay mai bạn đi đâu thì đi, ra sao thì ra, bạn cũng ở trong lòng tôi những ngày bạn thơ bé”.

Read More